Het offer van de liefde

Een nieuw jaar: wat te denken, wat te doen? Een nieuw jaar op dezelfde oude, vermoeide wereld – met nieuwe problemen, nieuw leed, nieuwe uitdagingen. Een nieuw jaar, een nieuw geluid?

Mijn wens voor jullie in het komend jaar is tenenkrommend cliché; ik wens jullie allemaal niets dan de liefde. Misschien klinkt dit als een simpele wens, want zo vaak horen wij al over de liefde – in liedjes, in gedichten, in films. Maar wordt het werkelijk duidelijk wat er in deze onvermoeibare iteratie van het I love you bedoeld wordt? Een korte reflectie op de liefde.

Er zijn – in ieder geval – twee soorten liefde. We kennen natuurlijk het Halmark ideaal, dat eindeloos opnieuw en met zo weinig variatie door de machines van de cultuur industrie uitgebraakt wordt. In dit ideaal is de liefde een doelmatig proces richting het Happy End van de Hollywood film, een gemeenschappelijk streven waarna de geliefden elkaar zullen bezitten – ondanks hun tekortkomingen of verschillen. Het is een liefde die overwint, een liefde waarin de ander gekend en omarmd wordt. Het is de liefde van de verliefde, die de afstand tot de ander ondragelijk vindt, die de ander de zijne wil maken. Het is het verlangen dat op zoek is naar consumptie van het andere, samensmelting in een roes van genot en nattigheid. Ze ligt hierin dichtbij de lust, die ook streeft naar de vernietiging van het andere als andere opdat het ’t zelfde genot kan worden. Misschien is het daarom niet verbazend dat de pop industrie met zo’n gemak haar dubbele boodschap van liefde en consumptieve erotiek uitstoot.

Tegenover dit ideaal – en dit is de liefde die ik jullie toewens – staat de liefde als het offer dat ontsnapt aan de gehele economie van de verliefdheid. Wie deze liefde geeft, ontvangt geen Valentijnskaart die aan het offer recht kan doen, geen bevrediging van de lust of opheffing van de afstand tussen de geliefden. In dit liefhebben blijft de ander een ander. Dit is ook wat het offer inhoudt: erkennen dat de ander, die jij lief hebt, anders blijft – de ander blijft altijd buiten jouw liefde, is niet te overwinnen zonder zijn andersheid te verliezen. Deze liefde is dus respectvol: durf de ander anders te laten-zijn.

Maar het is niet alleen dit erkennen dat de beweging van de liefde is. Het ware liefhebben zet alles op het spel. Ik begeef mij in de liefde altijd op glad ijs: ik geef om de ander, die ik als ander blijf respecteren. Ik zet mijzelf op het spel, laat die ander toe tot diep in de roerselen van mijn geest, zonder ooit te kunnen controleren hoe die ander met mijn kwetsbare essentie om zal gaan. Mijn er-zijn zet ik op het spel voor een wezen dat uiteindelijk buiten mijn controle blijft. Dit is een ander die kan verdwijnen, sterven, een ander die mijn openheid voor haar nooit kan omsluiten. De ander blijft altijd buiten mij als ander.

Het offer is dus een eindeloze onzekerheid: ik zet alles op het spel voor deze ander. Wat ik hiervoor terugkrijg doorbreekt de rekensom van de economie. Ik krijg de ander, maar zonder haar te bezitten. Ik beperk mijzelf in mijn streven, maar ik krijg daar een gehele wereld buiten mijzelf voor terug.

We smelten met deze warme winter het nieuwe jaar in, richting onze nieuwe uitdagingen, onze nieuwe problemen en ons nieuwe leed. Maar we glijden ook richting onze nieuwe kansen, nieuw plezier en hopelijk bovenal de altijd nieuwe liefde. Gelukkig 2016!

Bibliografie

Derrida, Jacques. De Gave van de Dood. Zie ook: http://8weekly.nl/recensie/boeken/jacques-derrida-vertaling-sophia-van-t-ende-de-gave-van-de-dood-de-aporie-van-de-verantwoordelijkheid/

Levinas, Emmanuel. Totalité et Infini. Zie ook: https://www.boomfilosofie.nl/documenten/9789461050724.pdf

Advertenties