Over de tatoeage

Kant Tatoeage

Wanneer de naald neerdaalt, en de inkt en het bloed vloeien, is er geen weg meer terug: een onuitwisbare markering wordt aangebracht op de huid. De tatoeage is verguisd door velen als plakplaatje, of geridiculiseerd als toekomstige bron voor schaamte (wanneer de huid rimpelt en het vel hangt) – desondanks wint ze nog altijd aan populariteit en is ze niet langer een symbool voor het gepeupel. Ik heb de tatoeage altijd een uiterst interessant fenomeen gevonden, juist vanwege de sterke reacties die ze oproept. Wat duidt een tatoeage aan, dit schrift op de huid? Tegen welke logica druist ze in?

Allereerst is het goed om op te merken dat een tatoeage verschilt van andere versiering, zoals make-up of kleding, in dat ze permanent is (of althans, een belofte van permanentie draagt op het moment dat ze gezet wordt). Het lichaam zelf wordt aangepast – en blijvend aangepast – ten behoeve van esthetische doeleinden. De tatoeage als versiersel is dus geen supplement aan het lichaam, niets dat buiten het lichaam om toegevoegd wordt, maar ze verandert het lichaam zelf opdat het mooier wordt.

Hoe komt het dat dit bij sommigen zo’n aversie oproept? Oudere vrouwen die een tatoeage als ordinair afwijzen, smeren zichzelf wel dagelijks vol met crèmes in de hoop het rimpelen van hun gezichten tegen te gaan – wat is hier anders aan? Mijn suggestie hier is dat de tatoeage indruist tegen een ideaal van de integriteit van het menselijk lichaam. Volgens het Christendom (waarvan wij nog altijd in de erfenis leven, of we nu geloven of niet) is de mens geschapen in de gelijkenis van God. Het lichaam is een tempel, een schepping die geëerd en in tact gehouden dient te worden. Vanuit deze gedachte is de mens volmaakt zoals hij geboren wordt en is de versiering van het lijf uiteindelijk een overmoed tegenover het goddelijke. Het lichaam aanpassen is tegen de schepping opboksen, en vecht hiermee het idee aan dat de mens goed zou zijn zoals hij gemaakt is.

Een tatoeage illustreert echter juist dat de mens zelf niet af is. De mens kan zichzelf als zijn canvas gebruiken om zich vorm te geven. Natuurlijk is het zo dat iedereen zichzelf versiert, al is het maar door zich te kleden. Waar echter de meeste middeltjes zichzelf verbergen in hun werking (je wilt liever geen witte klodders crème blijven zien na aanbrengst) en waar make-up en kleding tijdelijk is (altijd nog een terugkeer biedt naar de ‘integriteit van het lichaam’) is de tatoeage permanent én ook nog eens openlijk aanwezig: een markering, een ‘verbetering’ van het lichaam die misschien een herinnering brengt aan een oorspronkelijke onvolledigheid van het lijf. Wie een tatoeage laat zetten zal even in het moment verkeren waarop zijn eigen lichaam als object van consideratie verschijnt, en zichzelf als een god kunnen beschouwen die voorbij Gods schepping invulling aan deze schepping geeft. Volgens mij raken mensen op precies dit moment verafschuwd van de tatoeage, omdat ze in wezen verafschuwd zijn van de mogelijke erkenning van hun eigen onvolmaaktheid.

De mogelijkheid van de tatoeage is dus een illustratie van de onvolkomenheid van het menselijke lichaam. Er bestaat geen oorspronkelijke, naakte integriteit: het lichaam moet bekleed, aangevuld, aangepast worden. Wij kleden ons, omdat we niet langer een vacht hebben om ons warm te houden. We versieren ons, omdat ons spel van verleiding van aantrekking al sedert zeer lang berust op de sociale codes die je met deze versiering uitzendt. We bewerken onszelf, om te kunnen doen wat we willen en onze idealen in te beelden in onszelf. Het lichaam is geen tempel, maar een bouwplaats! Zoals ik eerder postuleerde: de mens is ook in deze zin de vraag naar zichzelf. Het lichaam is onvolledig en vindt zijn voltooiing buiten zichzelf, in de technische aanvulling die het ondergaat.

De tatoeage is echter ook een poging de vraag van de mens naar zichzelf te beantwoorden. Als markering duidt ze aan hoe de drager van de tatoeage zichzelf begrijpt, tot welke groep, subcultuur, familie, genootschap dit homo sapiens exemplaar behoort. Een tattoo is de keuze om permanent de geschiedenis van ons leven vast te houden, een herinnering die ingekerfd wordt en ons niet meer kan verlaten. Misschien is ze een poging vast te klampen aan iets dat niet mag passeren. In deze zin is de tatoeage futiel: het tatoeëren biedt, zoals iedereen weet, geen garanties te behouden wat behouden dient te worden. Daar loop je dan met I love Natalie op je rug, maar geen Natalie meer te bekennen. Het leven gaat door, de geschiedenis die je op je lichaam beschrijft, wordt telkens vanuit een andere, toekomstige context geïnterpreteerd.

Misschien is de tatoeage niets dan een markering, een vingerwijzing. Het is het uitwendig-worden van de vraag naar onszelf, een eerste poging tot een antwoord. Maar het antwoord dat wij ooit gaven zal ons voortaan als vraag tegemoet blijven treden. Het verleden daagt ons in de toekomst uit te verdedigen waar we ooit voor stonden, om dat wat we wilden vasthouden opnieuw en opnieuw te eren en te herinneren. De tatoeage is in deze zin een opgave van de mens aan zichzelf in het reine te komen met zijn incompleetheid.

Tot zover een eerste vlucht over wat van mijn gedachten over dit wonderlijke fenomeen. Mijn gedachten blijven nog sterk speculatief, maar ik heb het vermoeden dat de tatoeage ons als vingerwijzing richting veel interessante vragen stuurt. Wat betekent het om te schrijven? Wat betekent het om onszelf te beschrijven? Hoe kunnen wij de tatoeage als techniek verstaan? En, zal ik er zelf ooit één nemen?

Advertenties

Een gedachte over “Over de tatoeage

  1. Leuk geschreven!
    Mooi om de tattoo van verschillende kanten te bekijken.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s