Naar de dingen zelf! Bordewijk en Morton (II)

Timothy Morton (1968-heden) wordt tegen wil en dank de filosoof-profeet van de mondiale klimaatcrisis genoemd. Hij is te bescheiden om zich filosoof te noemen, te onzeker om een profeet te zijn. De boodschap die Morton uitdraagt is er namelijk één van aarzeling. In de crisis van het complexe aardsysteem zijn we het overzicht kwijt en we gaan dit volgens hem nooit meer terug vinden. Morton is hooguit een profeet die toegeeft de weg verloren te hebben.

Verder lezen

Advertenties

Tegen het Schone Geweten

Het schone geweten is een gevaar, omdat het zelf besmet is met de kwaal die het slechts bij anderen waarneemt: de overmoed, hubris. Er bestaat een lange traditie van het denken met en tegen het schone geweten, een ader die gedachten voert van Kierkegaard tot Nietzsche, van Schelling tot Sloterdijk – deze grote meesters van de argwaan, die telkens hun vraagtekens hebben gezet bij het moderne enthousiasme over wat de mens vermag. Mijn thesis hier is dat het verstandig is te luisteren naar deze kritische stemmen in de tijd van het Antropoceen, dat een denkbeweging naar bescheidenheid gevergd is, maar dat dit een beweging zal zijn waarbij het schone geweten bevlekt raakt, beter, altijd al bevlekt blijkt. Dit stuk kent drie onderdelen, waarin ik eerst uiteenzet wat het schone geweten behelst, dan in welke zijnsstaat het Antropoceen de mens werpt, om te eindigen met de thesis dat een bescheiden ondeugendheid allicht het leven in de catastrofe dragelijker maakt voor planeet en mens.

Verder lezen

Wat is Permacultuur?

 

Het gebeurt niet vaak dat er vanuit de groene beweging goed nieuws opborrelt. Trump, natuurrampen, voortschrijdend uitsterven van onze medewezens. Het is allemaal niet mis en het maakt ons, natuurliefhebbers, gemakkelijk tot verbitterde zeurkousen, die dreigen ten onder te gaan in hun eigen gelijk. Onze groene vingers worden tot de terechtwijzende vingers van de zelfbenoemde leraren van de mensheid. Het blijft al te vaak bij kritiek, een klaagzang op het kapitalisme, op de achteloosheid van de consument, terwijl reële alternatieven uitblijven. Er is veel reden tot fronsen, weinig reden tot lachen. Maar er bestaat – godzijdank – een andere tendens binnen de milieubeweging! Lachende ecologen! Optimistische buitenmensen! Voor mij was het een verademing om deze vrolijke environmentalists te horen over hun medicijn voor onze zieke aarde: permacultuur. Hoe meer ik mij verdiep in deze wijze van kijken en denken, hoe enthousiaster ook ik word. Een mogelijke toekomst voor onze landbouw, voor onze biodiversiteit, voor onze olieverslaafde samenleving begint met een eenvoudige ommezwaai in hoe wij ons verhouden tegenover niet-menselijke wezens. Permacultuur bewijst de kracht van het (helaas wat clichématige) “met de Natuur, niet tegen haar!” In deze blog leg ik uit wat de kerninzichten van de permacultuur zijn, als ook waarom ik filosofisch grote potentie voor deze wijze van handelen herken.

Verder lezen

Welkom in het Antropoceen!

Welkom in het Antropoceen! Zonder het te weten – of heb je de geruchten gehoord? – heb je een geheel nieuwe geologische epoche betreden. Nog sterker: misschien ben jij zelf zelfs al geboren in deze epoche en misschien waren zelfs jouw ouders al een product van deze nieuwe tijd van exponentiële groei en verwoesting. Dit artikel voert je in tot de vragen rondom het Antropoceen, dit concept dat zoemt door de academie in vele vormen, zonder reeds zijn uiteindelijke manifestitatie gevonden te hebben.

Verder lezen